• Páginas

  • Categorías

  • Archivos

> Iritzia: IÑIGO AIERTZA > HOMOFOBIA

  • Homofobia
  • EHGAM-DOK, 2008-11-19 # Iñigo Aiertza

Aupa lagunok!


Berriz ere homofobia kasuak barra barra ditugu hedabideetan barrena.


Atzo E.H.G.A.M.-en webgunean Carlos III ospitaleak guregaitik duen irizpidea irakurri nuenean, jenio bizian ez jartzeagaitik, ia barrez lehertu nintzen.


Badira 3 urte homosexualen arteko ezkontzan legeztatu zirela, baina badirudi gizartearen gehiengo batek, eta okerrenak “osasun zerbitzuetako profesionalak, eta oso ezkertiar eta aurrerakoitzat dituztenak beraien buruak” Progresioaren bideak ez dituela 3 urteko fasean homofoboak gizarteratu.


Gehituko kide den Sergio Iñiguezek esaten zuen espainiar estatuan ez dagoela homofobiarik, egia da munduan zehar hainbat herrialdeetan homosexualitatea heriotz eta espetxe zigorrarekin amaitzen dutela, hemen lanak bukatzeke ditugu, eta ezin dugu besoak gurutzatuta geratu Sergio Iñiguez jauna.

> Berria: Homofobia > IKASTETXEETAN ESKU HARTU, ZENBAITENTZAT INFERNU BILAKA EZ DADIN

  • Ikastetxeetan esku hartu, zenbaitentzat infernu bilaka ez dadin
  • Aniztasun afektibo-sexuala
  • Gara, 2008-07-09 # Janire Arrondo

Ikastetxeetako erasoek gerora eragin itzela izan ohi dute ongizate psikologikoan. Norberaren sexu berekoekiko erakarpena dutenek arrisku berezia dute, ikasgelak maiz amesgaizto bilakatzen baita eurentzat.


Ikasgeletan izaten diren erasoak eta horiek gerora dituzten ondorioak hizpide hartu dituzte EHUren Udako Ikastaroetan, eta aniztasun afektibo-sexualari arreta berezia eskaini diote. Hain zuzen ere, ikastetxeetako erasoek ongizate psikologikoan eragiten dituzten kalteak aztertu ditu EHUko irakasle eta psikologo Aitor Martxuetak.


Gatazken sustraian izan litezkeen arrazoiak ugari badira ere, sexu bereko pertsonekiko erakarpena dutenen kasuan areago izan ohi dira. «Gizartean bazterketa jasateko arriskua duten pertsonak dira», nabarmendu zuen irakasleak. Horregatik, «beharrezkoa da egoera horiek saihesteko edo aurre egiteko planak abian jartzea».


Martxuetaren ustez, gutxi sakondutako gaia da hori, eta arreta handiagoa eskaini beharko litzaioke. Gainera, arazoa konpondu ahal izateko ikasleekin ez ezik, gurasoekin eta irakasleekin ere lan egin behar dela nabarmendu zuen.


Hala eta guztiz ere, lehenbizi, gizarteko aniztasun afektibo-sexuala aztertzea eta ulertzea beharrezkoa da, ondoren ikastetxeetakoa ulertu ahal izateko. Erasooi erantzun azkarra ematea ere ezinbestekotzat jo zuen: «Unean bertan esku hartu behar da, behar bezala konpondu nahi izanez gero». Horrelako kasuek, izan ere, gertatu bezain laster tratatu ezean, gerora ongizate psikologikoan kalteak eragin ohi dituzte.


Egoeraren azterketa egin ondoren, arazoa konpondu ahal izateko, buruko osasunean eragina duten faktoreak zein diren ezagutzea ere beharrezkoa da.


Martxuetaren esanetan, buruko osasuna eta ongizate psikologikoa ez dira bereiztu behar. Bata eta bestea bermatzeko, «beharrezkoa da norbere burua den bezala onartzea, eguneroko bizitzan autonomiaz jokatzen jakitea, jomugak izatea, pertsonalki garatzea, ingurunean mugitzen jakitea eta gizartean harreman ezberdinak izateko gai izatea».


Buruko osasun-egoera finkatzen duten lau aldagai nagusiak afektibitatea, depresioa, antsietatea eta autoestimua dira, eta faktore psikosozialek eragina dute batean eta bestean desorekak eragiteko. Ikastetxean jazarpena jasan dutenek, esaterako, antsietatea eta depresioa agertuko dituzte gerora.


EHUk gai horren gainean Gipuzkoan 2005. urtean egindako ikerketa baten emaitzak esku artean hartu zituen psikologoak. EHGAM, Gehitu eta Bost Axola elkarteekin batera buruko osasunaren aldagaiak, eta horretan eragina duten faktoreen konbinazio ezberdinak ikertu, eta ehundik gora pertsonen kasuak aztertu zituzten.


Lanean ondorioztatu zutenez, sexu berekoekiko erakarpena duten pertsonen ongizate psikologikoan kalteak eragiten dituzten faktore sozial horiek, eskoletako erasoez gain, zerikusia dute norbere buruaren onarpenarekin, familiakoen eta lagunen babesarekin, inguruko errealitate-sarearen pertzepzio egokiarekin eta genero identitatearekin. «Norbanakoarentzat eguneroko bizitzako erronkei aurre egiteko beharrezko da babesa duela sentitzea edo, beste modu batean esanda, laguntza soziala izatea». Haren esanetan, lagunak eta bikotekidea izaten dira horrelakoetan aurrera egiten gehien laguntzen dutenak. Kontrakoa gertatzen denean, ordea, senideek orientazio afektibo-sexuala onartzen ez duten kasuetan, esaterako, antsietatea eta depresioa agertzen dira horren ondorioz.


Eskoletako erasoak gogor eragiten die eta, maiz, ingurukoen laguntzarekin ere, zaila da halako egoerei aurre egitea. Erasoak ekiditea litzateke hoberena, eta «aniztasun afektibo-sexuala gizartean normaltasunez onartzea» da horretarako giltzarria.

> Berria: Homofobia > HOMOFOBIA ESKOLAN, HEMEN

  • Homofobia eskolan, hemen
  • Eskolako bullying homofobikoak, luzera, eragin psikosozial kaltegarriak ditu homosexualengan. Aitor Martxueta psikologoak ohartarazi du jazarpen hori depresio eta antsietate iturri dela.
  • Berria; 2008-07-08 # Mikel Peruarena Ansa · Donostia

Gaur esaten da normalizatu egin dela homosexualen egoera. Egia da aldaketa dezente egon direla eta aurrerapausoak eman direla, baina eskoletan oraindik bullying kasuak daude, eta, batez ere, bestelako aukera afektibo-sexual batzuk dauzkaten ikasleek jasaten dituzte». Aitor Martxueta psikologia doktoreak gidaturik, “Aniztasun afektibo-sexuala eskolan: gatazkak eta konponbideak” ikastaroa ematen ari dira Euskal Herriko Unibertsitateko udako ikastaroetan. Martxuetak dio gero eta kasu gehiago agertzen ari direla eta beharrezkoa dela ikertzea eta eskoletan esku-hartze planak garatzea.


Martxuetak argitu du jazarpena ez dela gai berria, «baina orain agertzen ari da, batez ere, eskolako jazarpen homofobikoa deitzen dena». Hainbat elkarte aniztasun afektibo-sexuala eskoletara eramaten hasi direla jakinarazi du psikologoak, «ikasleek ikus dezaten badaudela beste aukera batzuk, afektibitatea eta sexualitatea anitzak direla eta errespetatu behar direla aukera guztiak».


Homosexualen ongizate psikosozialean eskolako jazarpenak duen eragina aztertu du Martxuetak. EHGAM, Gehitu eta Bost Axola elkarteen laguntzarekin, ikerketa egin zuen Gipuzkoan orain hiru urte, eta emaitzak argiak dira: eskolako jazarpenak eragin zuzena du ongizate psikosozialean. Martxuetaren hitzetan, buruko osasun arazoak izateko arriskua heterosexualen artean baino handiagoa da homosexualen artean. Baina, bullying-az gainera, beste aldagai batzuk ere eragiten dute. Lau aipatu ditu Martxuetak: norberaren aukera afektibo-sexualaren onarpena, gertuko harreman sarearen hautematea, genero nortasuna eta gizartearen babesa. «Ez dugu ikerketa eskolan egin, ez diegu galdetu jazarpen hau jasaten ari diren ikasleei». Martxuetak onartu du identitate sexual indartsua duten pertsonen erantzunekin osatu dutela ikerketa. Baina, halere, atera dituzten datuak «harrigarriak» direla esan du. «Ez dut pentsatu ere egin nahi nola bizitzen ari diren jazarpena orain jasaten ari direnak», dio Martxuetak.


Ongizate psikologikoa lau alderditatik azter daitekeela zehaztu du psikologoak: depresioa, antsietatea, autoestimua eta afektibitatea. Eskolan jazarpena jasan dutenek depresiorako eta antsietaterako joera garatzen dute. Familiak eta lagunek berekiko duten jarrera lagungarri edo traba izan liteke, baina sarri ez da nahikoa, jasandako egoerek buruko osasunean kalteak eragiten dutelako.


Gai horren gaineko ikerketa askorik ez dagoela eta konponbidea «ikertzen jarraitzea eta esku-hartzeak prestatzea» dela adierazi du Martxuetak. «Eskolan esku-hartzeak egin behar dira, baina hezkuntza komunitate osoarekin, gurasoekin, irakasleekin eta ikasleekin, aniztasun afektibo-sexuala lantzeko eta jendeak zerbait naturala bezala hartzen ikas dezan».

> Berria: Homofobia > IKUSEZINA IKUSGAI BILAKATZEKO

  • Ikusezina ikusgai bilakatzeko
  • Lan arloan homofobia salatzeko kanpaina hasi du EHGAMek. Eta, besteak beste, gay eta lesbianen askapen eguneko aldarrikapenetako bat izango da gaur.
  • Berria, 2008-06-28 # Ainara Arratibel · Donostia

Legez urrats handiak egin dira azken hiru urteetan gay, lesbiana, transexual eta bisexualen eskubideen alde. «Baina sozialki oso atzeratuta gaude. Adibidez, oraindik ere badira beren sexu identitateagatik lanean diskriminatuak diren pertsonak», dio Xabier Moreno EHGAMeko (Euskal Herriko Gay Askapenerako Mugimendua) kideak. Diskriminazio eta homofobia kasuak salatu eta neurriak har daitezen eskatzeko, Homofobia, Lesbofobia, Transfobia, ez lantegietan ez inon. Zure esku dago! kanpaina jarri du abian EHGAMek. «Egun lan eremuan kolektibo gisa bizi dugun ikusezintasuna gainditu nahi dugu».


Morenok azaldu duenez, oraindik ere aurreiritzi heterosexistak daude lantoki askotan, eta asko dira horiei aurre egin behar izaten dietenak. «Bakarkako ahalegin horrekin batera, erantzun bateratua eman behar zaio egoerari. Lanean homofobiarik eta diskriminaziorik ez izatea guztion borroka baita, ez soilik homosexualena». Hain zuzen ere, erantzun bateratu hori lortzeko asmoz, sindikatuen bidez bideratu dute kanpaina. «Lau puntu dituen agiria bidali diegu egoera azalduz, beren afiliatuen artean zabal dezaten».


Baina agiri hori zabaltzetik harago, sindikatuek lan handia egin dezaketela uste du. «Batik bat diskriminazio eta homofobia kasuei aurre egiteko neurriak hartzeko orduan». Morenoren ustez, oso neurri «sinple baina garrantzitsuak» hartuz egin daiteke hori: lantokietan erabiltzen den hizkuntza zainduz, adibidez. «Hizkuntza ez homofobo eta ez sexista bat erabili behar da». Bestalde, «adi» egoteko eskatu die langile eta enpresariei. «Halako kasuren bat ikusten badute sala dezatela. Ez dezatela ez ikusiarena egin».


Transexualak dira lan arloan diskriminazio kasu gogorrenak jasaten dituztenak, Morenok azaldu duenez. «Sexuz aldatzeko prozesua abiatu, eta haiengan aldaketa fisikoren bat antzematen dutenean enpresari askok kaleratu egiten dituzte». Baina sozialki hori bezain «gogorra eta larria» iruditzen zaio iseka edo txantxen bidez ematen dena: «Homofobia hori, normalean, ez da pertsona jakin baten aurkakoa, baizik eta homosexualei orokorrean. Batik bat gizonak nagusi diren lanbideetan». Homofobia gandua deitzen zaio horri. «Zuzena ez denez eta zenbaitetan umorearekin estalita agertzen denez hutsala dela pentsatzen dute askok. Baina gay eta lesbianentzat oso iraingarria eta mingarria da».


Halaber, homofobia zuzena deitutakoa bada, eta lankide edo enpresari batek pertsona baten kontra egiten duena da. Horrek lan taldean integratzeko edota bere lan gaitasunak aurrera eramateko arazoak eragiten dizkio, besteak beste, biktimari. «Homofobia kasu hori are gogorragoa da behin eta berriz errepikatzen bada eta lankide talde batek egiten badu». Diskriminazio edo homofobia hori jasateko beldur dira beren sexu identitatea ezkutatzen dutenak. «Batik bat goi mailako karguren bat duten edo izan nahi dutenen artean gertatzen da». Egoera hori «oso larria» dela uste du EHGAMek. «Gogorra da langile gisa baloratua izateko sexu identitatea ezkutatu behar izatea». Hain zuzen ere, hori ez gertatzea da kanpainaren beste helburuetako bat. «Lan arloan ere kolektibo gisa existitzen garela aldarrikatu nahi dugu, eta pertsona eta langile garen aldetik gure eskubideak ditugula», dio Morenok.

> Berria: Erakusketa > TOLOSA: ASKATASUN SEXUALAREN EGUNAREKIN LOTUTA, ERAKUSKETA

  • Askatasun sexualaren egunarekin lotuta, erakusketa
  • EHGAMen argazki bilduma ikusgai da egun hauetan Leidor antzokian; zine egitarau berezia asteburuan.
  • Tolosaldeko Hitza, 2008-06-28 # Erredakzioa

EHGAM elkartearen Homofobia, lesbofobia eta transfobiaren aurpegiak izeneko argazki erakusketa ikusgai da Leidor antzokiaren sarreran. Ekimen hau Udaleko Berdintasun sailak jarri du martxan. Izan ere, gaurkoa, Askatasun Sexualerako Eguna da. Bestalde, gai honekin lotuta, bi film izango dira ikusgai asteburuan. Alde batetik, gaur 17:30ean, Neil Jordanen Desayuno en pluton filma proiektutatuko dute. 22:30ean berriz, Ekachai Uekrongtham-en Beautiful boxer. Etzi ere film berak izango dira ikusgai, lehendabiziko saioa 19:30ean izango da, eta bigarrena berriz, 22:00etan.


Homofobia, oraindik ere arazo

EHGAMk 30 urtetik gora daramatza heterosexismoaren aurka egiten. Garaien arabera, egoera aldatuz joan da, baina homofobia oraindik ere arazo izaten jarraitzen du. Hau gaixotasun psiko-sozial gisa deskribatzen dute elkartekoek, non gorrotoa zaien homosexualei. Gauza bera gertazen da, lesbiana eta transexualekin. Gaixotasun hauek faxismo hitz generikoarekin ere ezagutzen dira, eta bata bestearen arteko gorrotoan oinarritzen da.


Leidorren, historian zehar nahiz gaur egun ezagunak diren pertsonaien esanak biltzen dira. Erakutsiz, oraindik ere «gaixotasun» hau askok pairatzen dutela.

  • [Testuan HEGAM agertu zen]

> Berria: Erakusketak > GOIERRIKO EHGAMEK BEASIANGO USURBE ANTZOKIAN ERAKUSKETA JARRI "HOMOFOBIAREN AURPEGIAK" IZENBURUPEAN

  • Goierriko EHGAMek, Gay eta Lesbianen Askapenerako Mugimenduak, Beasaingo Usurbe Antzokian erakusketa jarri du ‘Homofobiaren aurpegiak’ izenburupean, bihar arte ikusgai egongo dena.
  • Askatasuna aldarri
  • Goierriko Hitza, 2008-06-14 # Maider del Olmo

“Homofoboa al zara?”, galdetzen die Beasainen erakusketa bisitatzen dutenei inkesta batek. Erantzun ondoko galderak. Aretoan dauden inkesta-orrietan 15 galdera daude, banan-banan erantzun ondoren emaitzaren arabera ematen dute berediktoa: homofoboa zaren ala ez. Alegia, gay, lesbiana eta transexualak errespetatzen dituzun. Javier Saez soziologoak diseinatutako inkesta da (hartza.com).


EHGAMek 30 urte bete ditu. Urteurrenaren harira Homofobiaren aurpegiak izenburupean Goierriko Gay eta Lesbianen Askapenerako Mugimenduko kideek erakusketa jarri dute Beasaingo Usurbe Antzokiko erakusketa aretoan. Bihar arte egongo da zabalik.


Hogeita hamar urte atzera egin dute EHGAMeko kideek, eta oraindik ere gay, lesbiana eta transexualen eskubideen alde egiteko asko dagoela esan dute: «Denboraldi horretan gauza batzuk aldatu dira, dudarik gabe. Hala ere, homofobia, lesbofobia eta transfobia adierazpenak oraindik ere gertatzen dira, mehatxua izaten jarraitzen dute. Arazo honetan sakontzeko EHGAMek erakusketa hau antolatu du, fobia hauei buruzko zenbait aspektu erakusteko».


Ehun bat kasu aukeratu dituzte bere garaian entzute mediatiko handiagoa edo txikiagoa izan zutenak. Dokumentatutako kasu horiekin zenbait egoera, jarrera eta adierazpen homofobo, lesbofobo eta transfobo erakutsi nahi dituzte. EHGAMetik esan dutenez, «erakusketa honetara hurbiltzen direnak ezingo dira axolagabe geratu, eta gutxienez kezka sortuko zaie homosexualitate, lesbianismo eta transexualitatearen aurkako hainbeste deklarazioren aurrean».


Panelak, esanekin
Usurbe Antzokiko erakusketa aretoan panelak jarri dituzte, euskaraz batzuk eta gaztelaniaz beste batzuk. Horietako panel bakoitzean EHGAMek homofobotzat jotzen duen esaldi bat azpimarratu dute; hala, pertsonaia ezagunen eta ezezagunen ahotan entzundakoak jarri dituzte erakusgai. Ezagunen artean daude, beste batzuen artean, Jose Javier Esparza telebista kritikaria, Jose Maria Aznar, Sabino Arana, Jaime Ignacio del Burgo, Fidel Castro, Stalin… Horiez gain, erakusketaren bitartez Elizaren hainbat ordezkarik gay, lesbiana eta transexualekiko duten jarrera salatzen dute.


Erakusketan, panelekin batera, irudiak eta argazkiak ikus daitezke. Aretora sartu eta berehala bisitariei ongietorria egiten die arrosa biziz dotore jantzitako maniki batek.


Biharko eguna izango da Beasainen erakusketa ikusteko azken aukera. Goizez eta arratsaldez egongo da zabalik, 12:00etatik 14:00etara eta 19:00etatik 21:00etara bitartean.

  • Erakusketa
  • Antolatzailea. Goierriko EHGAM.
  • Izenburua. ‘Homofobiaren aurpegiak’.
  • Eguna. Bihar.
  • Ordutegia. 12:00etatik 14:00etara eta 19:00etatik 21:00etara.
  • Tokia. Usurbe Antzokiko erakusketa aretoa.

> Berria: Maiatzak 17 > "EZ HEMEN, EZ INON" HOMOFOBIA GEHIAGO PAIRATU BEHAR EZ IZATEA ESKATU DUTE

  • «Ez hemen, ez inon» homofobia gehiago pairatu behar ez izatea eskatu dute
  • Gara, 2008-05-18

Ehgam-ek deituta elkarretaratzea egin zuten atzo arratsaldean Donostiako Bulebarrean oraindik orain gay, lesbiana eta transexualek pairatzen duten bazterkeria salatzeko. «Ez hemen ez inon» leloa zuen pankartaren atzean batu ziren guztiak.


Atzo bete ziren hemezortzi urte Osasunerako Mundu Erakundeak homosexualitatea buruko gaitzen zerrendatik ezabatu zuenetik. Data esanguratsua da inondik ere kolektibo horietako kideentzat, pairatzen duten homofobiaren zantzuetako bat desagertu baitzen. Hori dela eta, maiatzaren 17a Nazio Batuen Erakundeak Homofobiaren Aurkako Egun izenda dezan eskatu dute behin baino gehiagotan.


Ehgam-ek etxean maiz homofobia eta lesbofobia kasuak gertatzen direla salatu zuen, hala nola, gaztetxoek homofobia bullyinga pairatzen dutela, edota gero eta ugariago direla bazterkeria kasu horiek lan eremuan ere. Baina gure mugetatik kanpoko egoerari ere erreparatu zioten eta gogor salatu zuten, oraindik zenbait estatuk heriotza zigorra ezartzen dietela homosexualei.


Elkarretaratzea ez zen izan Ehgam elkarteak atzo egin zuen ekimen bakarra. Goizean erakustaldi gidatua egin zuten Donostiako Lugaritz kultur etxean jarria duten erakusketan. «Homobofia, lesbofobia eta transfobiaren aurpegiak» izeneko bildumak homofobia adibide diren ekintzak eta adierazpenak jaso ditu hainbat paneletan.


Gehitu elkarteko kideek bestalde, elkartasun afaria egin zuten atzo gauean. Batutako dirua homofobiaren aurkako borrokan ari den Colonbia Diversa elkarteari igorriko diote, bere lanean aurrera egin dezan.

> Berria: Maiatzak 17 > ATZEAN UTZI GABEKO JARRERAK SALATUKO DITUZTE GAY, LESBIANA ETA TRANSEXUALEK

  • Atzean utzi gabeko jarrerak salatuko dituzte Gay, Lesbiana eta Transexualek
  • Aspaldiko kontuak dirudite, baina homofobia, lesbofobia eta transfobia oraindik orain egunerokoan sumatu ahal di-ra eta kolektibo horietako kideek bereziki pairatzen dituzte. Horiek salatzeko eta haus- narketa eragiteko deia egin dute gaur, Homofobiaren Aurkako Egunean.
  • Gara, 2008-05-17 # Maider Eizmendi · Gara

Gaur betetzen dira hemezortzi urte Osasunerako Mundu Erakundeak buruko gai- tzen ataletik homosexualitatea atera zuenetik. Data honek esangura berezia du gay, lesbiana eta transexualen kolektiboen artean, urteetan pairatutako diskriminazioaren zeinuetako bat desagertzea ekarri baitzuen. Oraindik orain, ordea, ugari dira pairatu behar dituzten gisa horretako bazter- keria zantzuak eta hortik gaurko eguneko hausnarketa eta salaketak.


Ehgam-ek orain hamar egun jarri zuen abian «Homofobia, lesbofobia eta transfobiaren aurpegiak» izeneko erakusketa Donostiako Lugaritz kultur etxean. Helburua, elkarteko kideek azaldu dutenez, lesbofobia, homofobia eta transfobiaren alde ezberdinak islatzea da. Horretarako, horien adierazle diren ehun bat kasu aukeratu eta bildu dituzte, tartean zeresana eta oihartzuna izan duten ugari.


Baina horretaz gain, gurean eta aspaldira saltorik egin gabe hainbat pertsonaiak egindako adierazpen «homofoboak» irakurtze-ko aukera ere bada, eta elkarteko kideek adierazi dutenez, horietan zera nabarmentzen da: «Aipamen eta zantzu homofoboak eskuinean bai, baina ezkerreko jotzen direnen artean ere nabarmentzen dira». Tartean aipamena egin diote Renfe enpresak bikote heterosexualen mesedetan 70eko hamar-kadaren amaieran jarritako promozioari. «Bidaiatu ezazu zure emaztearekin ohe bagoian». Noski, eskaintza horrek ez zituen kontuan hartzen bikote homosexualak. Kasu bat baino ez da, baina horrelako adibide gehiago daude.


Lugaritzera bertaratzen dena hausnarketa egitera bultzatzen du erakusketak, eta horixe du helburu elkarteak: jendeari pentsaraztea eta homofobia, lesbofobia eta transfobia oraindik orain egunerokoan presente daudela azaleratzea.


Kanpoan zein etxean
Gehitu elkartea ere buru-belarri aritu da lanean gaur ospatzen den Homofobiaren Aurkako Egunaren harira. Elkarteko kide Koldobike Jauregik adierazi duenez, aurreko urteetan egin bezala munduko hainbat bazterretan homosexualitatea heriotzaz zigortzen dela salatuko dute. «Errealitate hori ezin dugu ahaztu; gainera, beste hainbat estatutan debekatuta dago sexu bereko bi pertsonen arteko harremana».


Kanpoan bai, baina etxean ere egiteko asko dago, ordea, besteren artean hezkuntzari dagokionez: «Aurten arreta berezia eskainiko diogu eskolan azaleratzen den homofobiari». Oraindik orain salaketa zehatzen berri emateko modurik ez du, baina «jaso, jaso ditugu». Hezkuntza arloan lan sakona egin behar dela uste du eta helburu horrekin abian dute proiektu bat, «batez ere DBHko Bigarren Zikloko ikasleen artean egiten ari gara, homosexualitateaz askatasunez hitz egin dezaten espazio bat sortu nahian». Jauregiren esanetan, garapen prozesuan diren gazte asko ez dira ausartzen sexu bereko pertsonenganako desioa adierazten, «erreferentziarik ez dutelako askotan». Dibertsitatea landu behar da, balioetan aldaketa bultzatu, «azken batean, oinarrizko eskubide baten gainean ari gara».


Gehitu elkarteak, Nazioa Batuen Erakundeak gaurko eguna Homofobiaren Aurkako Nazioarteko Egun izenda dezan nahi du, eta helburu hori lortze aldera mozioak aurkeztu ditu Euskal Herriko makina bat udaletan. Balorazio positiboa egin dute, udal eta erakunde askoren onespena lortu baitute.


Gaur hainbat ekitaldi egingo dituzte elkarte biek. Ehgam-ek, erakusketaren bisitaldi gidatua antolatu du goizeko 11.00etarako eta elkarretaratzea, berriz, arratsaldeko 18.00etan «Ez hemen ez inon» leloarekin Donostiako Bulebarrean; Gehituk, bestalde, elkartasun afaria antolatu du Colombia Diversa elkarteak homofobiari aurre egiteko abian duen proiektua diruz laguntze aldera.


Latorrizko Gehitu saria eman diote gobernu frantsesari
Gehitu elkarteak urtero eman ohi dio «homofobia adierazteagatik nabarmendu den pertsona edo entitateari» Latorrizko Gehitu Saria. Aurtengoan, atzo egindako agerraldian jakinarazi zutenez, Gobernu frantsesari egokitu zaio. Estatu frantsesak mutil-lagun holandarrarekin ezkontzeagatik gizon frantziar bati frantses herritartasuna kendu izana gaitzetsi zuten Gehituko kideek. «Estatu batek hiritar bati herritartasuna kentzea onartezina da, herritarren eta horien eskubideen babesle omen den Europa honetan». Gobernu frantsesak Ardoise izeneko programa informatikoa abiarazteko saialdia ere salatu zuten. «Polizia fitxategi honetan `homosexual’, `sindikalista’ eta `prostituzioaren bezero’ gisako datuak jaso nahi zituzten; oinarrizko eskubideak urratzea da hori». Presio sozialari esker asmoa bertan behera geratu zen, «baina planteatzea bera homofobia zeinu garbia» dela uste du Gehituk.

> Elkarrizketa: Jose Ignacio Pichardo > "NERABEEN HERENA INGURUK JARRERA HOMOFOBIAK DITUZTE"

  • Jose Ignacio Pichardo · Gizarte antropologian doktorea eta Cogameko kidea
  • «Nerabeen herena inguruk jarrera homofoboak dituzte»
  • Pichardoren ikerketaren arabera, gay edo lesbiana izatea «arrisku faktore bat da» nerabeen artean institutuetan jazarpena jasateko
  • Berria, 2008-05-08 # Ainhoa Sarasola · Andoain

Homofobia eskolan izenburupean, hitzaldia eman zuen atzo Donostian Jose Ignacio Pichardo Madrilgo Unibertsitate Autonomoan Gizarte Antropologian doktore eta Madrilgo Lesbiana, Gay, Transexual eta Bisexualen Kolektiboko (Cogam) kideak. Nerabeen heren batek jarrera homofoboak dituela ondorioztatu du ikerketa baten ostean. Hitzaldia eman baino lehen erantzun zien BERRIAren galderei.


Zein da aurkeztuko duzun tesi nagusia?

Homofobiari lotutako eskola jazarpenari buruz mintzatuko naiz. Jazarpen mota berezia da, institutu guztietan presente badago ere ezkutuan dagoena; ez da horri buruz hitz egiten eta, beraz, ez da borrokatzen. Homofobiari lotutako jazarpena ematen da heterosexualak ez direnen aurka, eta baita genero roletatik kanpo ateratzen diren guztien aurka ere. Futbolean aritzea atsegin ez duen edo sentibera den mutilari, nola deituko diote ikaskideek? Maritxua. Eta gauza bera heterosexualak ez direnekin. Jazarpen hori zergatik ematen den eta zertan den desberdina azalduko dut. Eta baita azterlanaren ondorioak ere.


Institutuetara jo duzu azterlana osatzeko. Zein errealitaterekin egin duzu topo?
Cosladan (Madril, Espainia) eta San Bartolome de Tirajanan (Kanariak, Espainia) 14 institututan 4.636 elkarrizketa egin genituen 11 eta 19 urte arteko nerabeekin, bertako udalen laguntzaz. Gipuzkoan ere ari da egiten azterlan bera orain, 14 bat zentrotan. Lehen ondorio nagusia da, ikasleen %5ak sexu bereko pertsonekiko erakarpena sentitzen duela. Agerikoa dirudi, baina askotan ikasle guztiak heterosexualak balira bezala tratatzen dira. Beste datu bat da mutilak askoz ere homofoboagoak direla neskak baino. Nerabezaroa emakume edo gizon gisa gure identitatea definitzeko aro garrantzitsua da eta, zoritxarrez, maskulinoa femeninoaren eta homosexualitatearen arbuio gisa eraikitzen da oraindik ere. Mutil batek esaten zigun gayak baztertzeak gizonago egiten zaituela. Orokorrean, eta estatu osoan eginiko ikerketak kontuan hartuta, nerabeen herena inguruk jarrera homofoboak dituzte. Alde ona da nerabeen gehiengoak errespetua badutela sexu aniztasunarekiko. Baina arazoa da beste %30 horrek bere legea ezartzen duela institutuan. Zergatik? Gainerakoentzat ukitzen ez dituen gai bat delako. Uste dut konponbidea dela kontzientziatzea sexu aniztasunarekiko errespetuaren aldeko borroka guztion lana dela, sexismoa soilik emakumeen arazoa ez dela jabetu garen bezala. Homofobiarekin dagoen arazo bat da ezkutatuta dagoela; ukatu egiten da, eta ez da egiten ikusten ez den diskriminazioaren aurka.


Beraz, bullying deritzon kasu askoren atzean homofobia dagoela esan daiteke?
Hori asko ikusten da; esaten da jazarpen kasu bat dela, baina ez homofobiagatiko jazarpen kasu bat. Eta jazarpen kasu askoren atzean homofobia dago. Norberak bere eskola historiari erreparatzea besterik ez dago ikusteko bazegoela norbait lasai uzten ez zutena eskolako maritxua zelako. Gure ikerketaren arabera, nerabeen %76k diote homosexualak balira institutuan ez luketela esango, arazoak izango zituztelako. Eraso egingo dieten beldur dira; ikasleek institutuak leku arriskutsutzat dituzte heterosexualak ez direnentzat.


Bullying kasuen artean, zenbat izan daitezke homofobiari lotutakoak?
Ez dago ikerketarik. Esaterako, Espainiako arartekoak txosten luzea egiten du aldiro eskola jazarpenaz, baina ez du homofobia aipatzen. Hori da arazoa, ezkutatu egiten dela, ez dela existitzen. Esan ahal dudana da guk elkarrizketatu ditugun eta euren burua gay edo lesbianatzat duten lagunek eraso askoz ere gehiago jasan dituztela heterosexualak direnek baino. Alegia, gay edo lesbiana izatea arrisku faktore bat da eskola jazarpena jasateko. Gizarteak asko aurreratu du sexu aniztasunari dagokionez, baina hezkuntza sistema atzean geratzen ari dela dirudi. Sexu aniztasuna hasi da kalean presente egoten, elkarrizketetan, hedabideetan… baina ez dago eskolan. Ez da aniztasunaz, errespetuaz, jarrera homofoboak ez onartzeaz… hitz egiten.


Hezkuntza sistemak badu arazoaren gaineko ikuspegi egoki bat? Eta bitartekoak nerabeekin lan egiteko-ikas materiala, irakasleen prestakuntza…-?
Hori da arazoa. Hasteko, sexualitatea hezkuntza sistematik at dago. Ez dugu sexu hezkuntzari buruzko ikasgairik, sexualitatea modu erabat biologikoan jorratzen da. Nerabeek sexualitatearen inguruan prestakuntza gehiago nahi dute, eta guraso askok nahi dute gai hauei buruz hitz egitea eskoletan. Bestetik, ezin da dena irakasleen gain utzi, eurak ere prestatu behar dira. Eta materiala ere falta da.


Zer lan egin daiteke nerabeekin homofobia ikasgeletatik desagerrarazteko? Bai erasotzaileekin, bai erasoa jasan dutenekin.
Eta baita erasoen aurrean ezer egiten ez dutenekin. Hasteko, ez pentsatzea ikasle guztiak heterosexualak direla. Familiaren eta maitatzeko eraren aniztasuna ere ageri behar da. Eta baita gay, lesbiana, bisexualak eta transexualak diren pertsonen erreferenteak ere. Gero, aldatu behar dira maskulinitate ereduak, eredu tradizionalei buruz hitz egiten baitugu oraindik; horrek genero indarkeriaren nahiz homofobiaren aurka lagunduko luke. Beste maskulinitate eredu batzuk sortu behar dira, gizon izatea ulertzeko beste modu batzuk; gizon izatea ez da indarkeriarekin lotu behar, edo femeninoa nahiz homosexuala baztertzearekin. Eta, noski, ez onartzea inongo kasutan izaera homofobikoa duten txantxa nahiz erasoak.

> Berria: Erakusketak > EHGAMEK ANTOLATUTAKO ERAKUSKETA: AIPU TXARREN GALERIA

  • Aipu txarren galeria
  • Erakusketa: Lugaritz kultur etxean maiatzaren 20a arte ikusgai izango da EHGAMek antolatutako erakusketa
  • Irutxuloko Hitza, 2008-05-08 # Maitane Aldanondo

Gorroto beraren aurpegi desberdinak. Matxismoa, heterosexismoa, lesbofobia, homofobia eta transfobia. Euskal Herriko Gay-Les Askapenerako Mugimenduak(EHGAM)ek erakusketa, katalogo eta webgune batean jaso ditu hauen adierazgarri diren 100 bat kasu. Historiako garai desberdinetan emandako gertaera eta adierazpenak, medioetan oihartzun handia izan zutenak batzuk eta ezezagunagoak besteak.


Hilabete honen 17an ospatzen den Homofobia, Lesbofobia eta Transfobiaren Nazioarteko Egunarekin bat egin nahi du EHGAMek, gay, lesbiana eta gizon nahiz emakume transexualen eskubideak defendatuz. Modu kronologikoan erakusten badira ere, gainontzekoekin lotutako gertaera independentea da irudi bakoitza.


Erakusketa gorrotoaren tipologiaren arabera edo 15 gai desberdinen arabera sailkatu daiteke. Iosif Stalin, Adolf Hitler, Francisco Franco, Augusto Pinochet…agintari eta politikariei eskainitako atalean hauek esandako eta egindako basakeriak bildu dira. Jose Maria Aznar Espainiako presidente ohia egungo gizartean emandako aldaketek sortzen dizkioten beldurrak adierazi zituen, «horrenbeste aldaketarekin bikote homosexual bat ikusiko dugu Koroan». Beste arlo sozialetakoak ere badira: RENFE, komunikabideak, Familiaren Espainiako Foroa…


Batzuetan agerikoa da baina beste batzuetan ezkutatuago dago iraina. 2003an, adibidez, Angel Acebes Espainiako Barne ministroa zela, Rocio Wanninkhoft-en erailketan susmagarri nagusia zen Dolores Vazquezi buruz «gaizkile profil sinesgarriena zuen: emakume hotz, gogor eta lesbiana» esan zuen. Joera sexuala gaixotasun edo trauma bilakatzen duenik ere bada. Aquilino Polainok esaterako homosexualak « aita alkoholiko eta liskartsu, eta ama babesleegi edo hotzek» heziak izatearen ondorioa dira».


Baina pertsona publikoen hitzez gain, kalean entzun eta esaten direnak ere jaso izanak agerian uzten du berdintasuna eta normaltasuna erdiesteko bide luzea egiteko dagoela.